پایگاه خبری دامنا


ساختارهای کم‌ رنگ دامپروری صنعتی در خوزستان

دامداری و دامپروری از حرفه‌های اصیل و قدیمی در خوزستان است که در بخش گاومیش‌داری، از پدران به فرزندان به ارث رسیده است و اکنون فرزندان این حرفه را ادامه می‌دهند. به گزارش همشهری دامپروری در استان غالبا به صورت سنتی اداره می‌شود که همین موضوع سوژه ای برای هم سخن شدن خبرنگار همشهری با معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی خوزستان شد. آن چه می‌خوانید گفت و گو با «محمد مشکورزاده» است .

 

 
چرا بیشتر واحدهای دامپروری در استان خوزستان هنوز به صورت سنتی اداره می‌شوند؟
دامپروری استان سنتی نیست. همه واحدهای مرغداری که تولید عمده 90 تا 95 درصد گوشت استان را شامل می‌شود به صورت کاملا صنعتی است. اما بخشی از واحدهای گاوداری استان سنتی هستند و 70 تا 80 درصد تولیدات شیر استان نیز سنتی است. اما در پرواربندی چه پرواربندی گوساله و چه پرواربندی بره، بیش از 50 تا 60 درصد واحدهای خوزستان به صورت کاملا صنعتی گوشت را تولید می‌کنند. این که دامپروری خوزستان سنتی است در بخش‌های مختلف متفاوت است و برای همه واحدها صدق نمی کند .
تفاوت و مزیت‌های اداره دام به روش سنتی و صنعتی در چیست؟
در روش سنتی، دام و به ویژه گاومیش عموما برای تامین تغذیه خود به چرای آزاد در مزارع و نیزارها وابسته است. همراه با یک غذای تکمیلی که به عنوان کنسانتره و سبوس گندم از سوی جهاد کشاورزی در اختیار صاحبان آنها قرار داده می‌شود. اما روش صنعتی، روشی کاملا بسته است و دام از محدوده دامداری خارج نمی شود و تمام تغذیه و تعلیف آن به صورت دستی و با جیره‌های مشخص داده می‌شود. در این روش شیر نیز به صورت کاملا صنعتی گرفته و برداشت و گاهی در اختیار کارخانه‌ها قرار داده می‌شود .
در حال حاضر تنها یک واحد گاومیش‌داری در استان آن هم در شهرستان حمیدیه به روش کاملا صنعتی اداره و نگهداری می‌شود که جمعیت گله آن 100 رأس است .
اداره دام به روش سنتی یا صنعتی چه تاثیری بر روی کیفیت فرآورده ها می‌گذارد؟
سنتی یا صنعتی بودن در خود دام تاثیری ندارد. اما در تولیدات قطعا می‌تواند تاثیرگذار باشد. چون جیره ای خاص (خوراک دام) دام را تعلیف می‌کند و شیر هم به صورت خاص و مشخص گرفته و برداشت می‌شود. این شیر را می‌توان به صورت صنعتی فرآوری کرد و در اختیار کارخانه‌ها قرار داد که البته گفتنی است باید تولید عمده باشد تا در اختیار کارخانه‌ها قرار داده شود. برای مثال واحد گاومیش​داری صنعتی خوزستان واقع در حمیدیه، کفاف نیاز کارخانه‌ها را نمی دهد .
جهاد کشاورزی چه برنامه‌ای برای صنعتی شدن دامپروری در خوزستان دارد؟
هم اکنون به دنبال احداث 2 واحد صنعتی هزار رأسی گاومیش داری در شهرستان شوش هستیم که یکی از این مجتمع ها متعلق به قرارگاه جهاد کشاورزی سپاه و دیگری نیز متعلق به بنیاد مستضعفان است که شرکت کشاورزی و دامپروری نگین فام در حال پیگیری واحد مربوط به بنیاد است .نگین فام فاز اجرایی این مجتمع گاومیش داری را به مدت یک سال آغاز کرده و سالن‌های آن را ایجاد و تاسیسات را احداث کرده است. جهاد کشاورزی سپاه نیز مطالعات این طرح را انجام داده، ولی هنوز به فاز اجرا نرسیده است .
بانک ها و نهادهای حمایتی چه نقشی در حمایت از دامپروران برای صنعتی شدن می‌توانند ایفا کنند؟
این نهادها می‌توانند نقشی اساسی را ایفا کنند، چون کسی که در بخش دامپروری فعالیت می‌کند، بدون اتکا به تسهیلات بانکی نمی تواند موفق باشد.  در حال حاضر نیز بانک کشاورزی بهترین بانک در این زمینه بوده که این تعامل را با ما داشته است .
بحران کم آبی برای گاومیش داری در خوزستان چه مشکلاتی ایجاد کرده است؟
کم آبی به صورت خاص مشکل ایجاد نکرده است. گاومیش‌های استان ما تقریبا همگی در حاشیه رودخانه ها و کانال‌های آبیاری زندگی می‌کنند و پرورش داده می‌شوند. یعنی جایی که در آنجا قطعا آب وجود دارد. بنابراین موضوع کم آبی برای آنها صدق نمی کند. در مورد شوری آب باید بگویم با توجه به آستانه تحمل دام (گاومیش یا گاو) و با توجه به میزان شوری که در آب‌های خوزستان وجود دارد، این عامل چندان تاثیرگذار نیست .
آیا یارانه سبوس دامداران قطع شده است؟ درباره صادرات سبوس به استان‌های دیگر توضیح دهید .
سبوس هیچوقت یارانه نداشته است. سبوسی که ما از طریق کارخانه‌ها آرد استان در اختیار دامداران قرار می‌دهیم، حدود 4300 تن است که به واسطه اتحادیه دامداران در اختیار دامداران شهرستان‌های استان قرار داده می‌شود. ولی نیاز به این سبوس بیش از مقداری است که ما در اختیار آنان قرار می‌دهیم. نیاز دامداران استان به سبوس گندم در طول ماه حدود 12هزار تن است، در صورتی که استخراج سبوس از کارخانه‌ها آرد استان 6هزار تن در ماه است. از این 6هزار تن، 4300 تن آن در استان توزیع شده و 1700 تن مابقی نیز متاسفانه با تقسیم بندی این سهمیه توسط وزارتخانه، به استان‌های اصفهان و چهار محال و بختیاری صادر می‌شود .
اما اکنون آمادگی این را داریم تا خوراک کامل را در اختیار دامداران قرار دهیم که حدود 120 تومان آن نیز یارانه ای است و انتظار داریم تا دامداران از این خوراک استقبال کنند. این خوراک مخلوطی از محتویات همچون کنسانتره است. قیمت خوراک کامل 700 تومان است که به 120 تومان آن یارانه تعلق می‌گیرد و در صورت نیاز دامداران در اختیار آنها قرار داده می‌شود .
آماری از جمعیت و تنوع دامی و فرآورده‌های آنها در سطح استان وجود دارد؟
جمعیت دامی استان خوزستان عددی در حدود 7 و نیم میلیون واحد دامی است که از این میزان حدود 4 میلیون دام سبک (گوسفند و بز) و 500 هزار رأس نیز دام سنگین است. از این میزان500 هزار دام سنگین حدود 80 هزار رأس گاومیش هستند.
تولیدات این دام ها برأساس عملکرد سال 1393، 535 هزار تن شیر و 69 هزار تن گوشت قرمز بوده است . در زمینه طیور نیز در استان در سال 93، 70 هزار و 800 تن تولید گوشت مرغ داشته ایم .
 
قطع علوفه یارانه ای و نرسیدن آب به پایین دست
یکی از الزامات زیست محیطی نگهداری گاومیش، زندگی در کنار آب است و بدون آب عملا امکان ادامه حیات ندارد، زیرا ماهیت زندگی گاومیش به آب وابسته است. یعنی علاوه بر آشامیدنی، باید چند ساعتی از روز را در آب باشند. با وقوع پدیده کم آبی در 2 سال اخیر در سطح استان و کاهش سطح آب رودخانه ‌ها و خشک شدن برخی از آنها، آب به پایین دست نمی رسد و گاومیش داران را با مشکل تامین آب مواجه کرده است. به طوری که تعدادی از آنها اقدام به فروش گاومیش‌های خود که به عنوان ارث اجدادی از آن یاد می‌کنند، کرده اند .
به تعبیر گاومیش داران، قطع علوفه یارانه ای ضرری بزرگ به آنان بوده است و آنگونه که «احمد عبیات» یکی از گاومیش داران خوزستانی می‌گوید: قیمت علوفه بسیار بالاست و در این زمینه کمبود نیز وجود دارد و درآمدهای حاصل از گاومیش داری کفاف این قیمت را نمی دهد .
«فرحان کعب عمیر» دیگر گاومیش دار خوزستانی نیز می‌گوید: در شرایط فعلی خواسته ما آب است و بارها مشکل بی آبی را به مسئولان اعلام کرده ایم، اما فقط یک روز آب را در کرخه رهاسازی کردند و سپس آب قطع شد. استفاده از آب خانگی هزینه‌های ما را بالا برده است، به طوری که ماهانه بیش از 2 میلیون تومان قبض آب پرداخت می‌کنیم.
منتشر شده توسط روزنامه همشهری در تاریخ ۱۳۹۴ دوشنبه ۱۵ تير
کدخبر:4574منبع:روزنامه همشهریتاریخ انتشار:۱۳۹۴ پانزدهم تيرلینک خبر: http://www.damna.ir/Pages/News-4574.aspx