گردنه سخت تولید در شرق کشور؛ تکاپوی دولت و بخش خصوصی برای ثبات صنعت دام و طیور

به گزارش خبرنگار ایرنا، صنعت دام و طیور خراسان جنوبی که از ستون‌های خیمه اقتصاد و پیشران‌های توسعه این مرز و بوم به شمار می‌رود، این روزها در تلاطم چالش‌های مالی، نوسانات قیمتی و گره‌های ساختاری، دوران حساسی را سپری می‌کند.

به باور سکانداران تولید و فعالان این بخش، تداوم فشار بر این حلقه حیاتی، نه تنها سفره‌های مردم را متأثر می‌سازد، بلکه پایداری یکی از استراتژیک‌ترین زنجیره‌های تأمین غذایی شرق کشور را با تهدید جدی مواجه خواهد کرد.

در همین خصوص، شصت و نهمین نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان روز شنبه با حضور عالی‌ترین مقام اجرایی دولت در خراسان جنوبی، متولیان اقتصادی و چهره‌های شاخص بخش خصوصی تشکیل شد تا در میانه مسیر دشوارِ اصلاح نظام ارزی، نسخه‌ای کارآمد برای عبور از بن‌بست‌های موجود پیچیده شود.

حاضران در این نشست با کالبدشکافی چالش‌های پیش‌رو و تبادل آرا، بر ارائه راهکارهای عملیاتی جهت صیانت از حقوق تولیدکنندگان تأکید کردند تا این صنعتِ ریشه‌دار، با کمترین لرزش از دالان تحولات ارزی عبور کرده و مسیر پایداری و تاب‌آوری خود را بازیابد.

گردنه سخت تولید در شرق کشور؛ تکاپوی دولت و بخش خصوصی برای ثبات صنعت دام و طیور

انباشت مطالبات مرغداران و کارخانجات خوراک دام از دولت

فعال صنعت طیور در خراسان جنوبی با توجه به آزادسازی نرخ ارز و افزایش چشمگیر قیمت نهاده‌های دامی، گفت: این روند باعث رشد هزینه تمام‌شده تولید در صنعت مرغداری شده و چالش‌های نقدینگی را تشدید کرده است.

سیدحسین خیریه با بیان اینکه بانک‌ها به‌ویژه بانک کشاورزی و بانک صنعت و معدن مأمور شده‌اند تا نقدینگی واحدها را تأمین کنند، اظهار کرد: هرچند بانک کشاورزی سهمی از نقدینگی را پرداخت می‌کند، اما بخش اعظم به صورت اعتباری است که این امر تولیدکننده را ناچار به خرید نهاده با کارمزدهای سنگین ۶ تا هشت درصدی از واردکنندگان می‌کند.

وی پیشنهاد داد: برای جلوگیری از انحراف منابع و کاهش هزینه‌ی تمام‌شده، بایستی حداقل ۳۰ تا ۵۰ درصد این اعتبارات به صورت نقد در قالب کیف پول نقدی صرفاً جهت خرید مستقیم نهاده در اختیار تولیدکننده قرار گیرد. تا دست واسطه‌ها و هزینه‌های مازاد کوتاه شود.

رئیس کمیته دام و طیور کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی بیرجند گفت: اما اکنون در خراسان جنوبی پرداخت یک هزار میلیارد ریال به صورت نقدی مصوب شده که بسیار رقم پایینی است و باید تجدیدنظر شود.

وی به مطالبات کلان کارخانجات و مرغداران از دولت اشاره کرد و افزود: تولیدکنندگان در دوره‌های حساس، مرغ و تخم‌مرغ خود را با نرخ مصوب در اختیار بازار قرار دادند، اما اکنون با گذشت ماه‌ها، دولت در پرداخت مطالبات آن‌ها بازمانده است. تنها در یک مورد، یکی از واحدهای تولیدی استان بیش از ۳۵ هزار تن نهاده از دولت طلبکار است و اگر این وضعیت ادامه یابد، کارخانجات قادر به ادامه فعالیت نخواهند بود.

خیریه گفت: مطالبات مربوط به مرغدارها نیز پرداخت نشده و کارخانجات نیز با بدهی‌های چندین‌برابر مواجهند، به‌طوری‌که در برخی دوره‌ها خرید از کارخانجات حتی برای سه ماه متوقف شده بود که این موضوع به بحران نقدینگی و تولید انجامیده است.

این فعال بخش طیور با بیان بی‌ثباتی در تخصیص سهمیه‌ها عنوان کرد: به‌محض آغاز خرید، سهمیه‌ها ظرف چند دقیقه تمام می‌شود که این باعث شده فعالان بخش تولید عملاً نتوانند نیازهای خود را تأمین کنند.

وی با تاکید بر مطابقت نداشتن نرخ بیمه‌ها با واقعیات تولید، تصریح کرد: موضوع بیمه در شورای اصناف مصوب شده و در حال اصلاح است، اما هنوز ابهامات آن باقی است.

خیریه بر ضرورت ایجاد زیرساخت‌های استراتژیک در داخل استان تاکید کرد و گفت: پیشنهاد ما این است که زیرساخت‌هایی نظیر انبارها و سردخانه‌های جدید تحت نظارت اتحادیه‌ها و با سرمایه تولیدکنندگان ایجاد شود.

گردنه سخت تولید در شرق کشور؛ تکاپوی دولت و بخش خصوصی برای ثبات صنعت دام و طیور

بحران نقدینگی و چالش ارز در قطب تولید طیور

مدیرعامل زنجیره تولید گوشت مرغ خراسان جنوبی نیز گفت: صنعت طیور با فاصله زیاد، اولین صنعت ارزآور استان و دومین صنعت بزرگ کشور پس از نفت محسوب می‌شود که فروش سالانه آن در چهار بخش اصلی، بالغ بر ۵۰ همت برآورد می‌شود.

رضا فروزانفر با بیان تغییر شرایط نسبت به سال ۱۴۰۱ و دوران دولت قبل، افزود: در آن مقطع انبارها مملو از نهاده بود و تولیدکننده دغدغه استمرار تولید نداشت، اما امروز به دلیل نوسانات ارزی و سیاست‌های انقباضی، با خالی شدن انبارها و بحران نقدینگی مواجه هستیم.

وی، «دوگانگی نرخ ارز» را پاشنه آشیل صنعت کشاورزی دانست و تصریح کرد: درخواست صریح ما از دولت و رئیس جمهور این است که با حذف ارز تالار دوم، به سمت تک‌نرخی شدن ارز حرکت کنند تا رانت‌ها حذف شده و تولیدکننده بتواند بر اساس شاخص‌های واقعی تولید برنامه‌ریزی کند.

فعال حوزه تولید مرغ و تخم‌مرغ در خراسان جنوبی ادامه داد: پیش‌بینی تورم در سال آینده و احتمال تغییر در نرخ حامل‌های انرژی، نگرانی‌های زیادی را ایجاد کرده است که می‌طلبد نگاه ویژه‌ای به سهمیه‌های جذب‌نشده نهاده‌ها صورت گیرد تا نقدینگی به بدنه صنعت تزریق شود.

وی با ابراز نگرانی از کاهش تقاضا در بازار مصرف، گفت: عدم تشکیل صف‌های معمول ماه مبارک رمضان در روزهای اخیر، آلارم خطری برای کاهش قدرت خرید مردم است و پیشنهاد ما این است که اعتبار کالابرگ‌ها به صورت تخصصی به سمت خرید مرغ، تخم‌مرغ و شیر هدایت شود تا ضمن تامین سلامت جامعه، از تولیدکننده داخلی نیز حمایت شود.

فروزانفر با تاکید بر اینکه ظرفیت ایجاد شده در صنعت طیور خراسان جنوبی بیش از مصرف داخلی است، تنها راه نجات را توسعه بازارهای صادراتی دانست و افزود: دستورالعمل‌های دست‌وپاگیر گمرکی، تعدد سامانه‌های نظارتی و عوارض صادراتی، استخوان تولیدکننده را خرد کرده است؛ نیاز است تمامی این فرآیندها در قالب سامانه جامع تجارت یکپارچه‌سازی شود.

این فعال اقتصادی با تشریح مطالبات کلیدی تشکل‌های کشاورزی استان، بر لزوم پرداخت مطالبات ارزی واردکنندگان نهاده‌ها توسط دولت جهت احیای مجدد روند فروش اعتباری به تولیدکنندگان تاکید کرد و استمهال و تمدید وام‌های بخش کشاورزی را با توجه به بحران شدید نقدینگی خواستار شد.

وی همچنین با تاکید بر ضرورت انسجام صنفی و ادغام واحدهای کوچک و کم‌بهره‌ور در دل زنجیره‌های تولید برای بهبود شاخص‌های بهره‌وری، در ادامه بازنگری در سیاست‌های قیمت‌گذاری دستوری و پرهیز از تصمیمات جزیره‌ای در حوزه تنظیم بازار را خواستار شد تا از تضعیف تولیدکنندگان استان نسبت به سایر نقاط کشور جلوگیری شده و توازن در بازار برقرار شود.

گردنه سخت تولید در شرق کشور؛ تکاپوی دولت و بخش خصوصی برای ثبات صنعت دام و طیور

شکاف میان قیمت مصوب و هزینه‌های واقعی تولید

یک فعال حوزه طیور خراسان جنوبی هم به وضعیت بحرانی معیشت مردم و تاثیر آن بر بازار پروتئین اشاره کرد و گفت: امروز با پدیده‌ای مواجه هستیم که می‌توان آن را پاتک به معیشت مردم و سفره تولیدکننده نامید؛ چرا که از یک سو مردم توان خرید ندارند و از سوی دیگر تولیدکننده با هزینه‌های کمرشکن دست‌ و پنجه نرم می‌کند.

محمدرضا شفیعی با انتقاد از کاهش قدرت خرید خانوارها افزود: در روزهای اخیر شاهد بودیم که علی‌رغم نیاز بازار، به دلیل فشارهای تورمی، مردم حتی توان خرید محصولات پایه را ندارند و اعتبار کالابرگ‌ها و نقدینگی ناچیز موجود، صرف اولویت‌های دیگر می‌شود که این یک هشدار جدی برای سلامت جامعه است.

وی به جهش قیمت نهاده‌ها اشاره کرد و گفت: قیمت مبنای سویا در تالار اول که پیش از این ۶۸ هزار و ۸۰۰ تومان اعلام شده بود، اکنون به بیش از ۸۸ هزار تومان رسیده است که با احتساب هزینه‌های حمل‌ و نقل، قیمت هر تن سویا برای مرغدار استانی به بیش از ۹۲ هزار تومان می‌رسد و این اعداد فشار سنگینی بر بدنه نیمه‌جان تولید وارد می‌کند.

این تولیدکننده در صنعت مرغداری استان ادامه داد: خراسان جنوبی همواره در شاخص‌های کنترل تورم پیشرو بوده و مردم استان به همت تعامل تولیدکنندگان و مسئولان، محصولات پروتئینی را بین ۱۵ تا ۲۵ هزار تومان ارزان‌تر از میانگین کشوری مصرف کرده‌اند، اما اکنون به دلیل بحران نقدینگی، تداوم این مسیر با دشواری جدی مواجه شده است.

وی به ضرورت اصلاح معیارهای قیمت‌گذاری اشاره کرد و گفت: ما پذیرفتیم که قیمت‌ها بر اساس شاخص استان‌های همجوار مانند یزد، کرمان و خراسان شمالی سنجیده شود، اما انتظار داریم در کمیته‌های تخصصی استان، هزینه‌های جانبی نظیر هزینه‌های حمل‌ و نقل و هزینه‌های کشتارگاهی به‌طور دقیق محاسبه شود.

سقوط نقدینگی در صنعت دامپروری

رئیس اتحادیه دامداران خراسان جنوبی نیز در تشریح وضعیت تولید و فرآوری شیر و مشکلات بخش دامداری استان، با بیان نبود زیرساخت‌های مناسب برای فرآوری شیر، گفت: در چهار سال اخیر سرمایه و نقدینگی فعالان بخش دامداری به یک بیستم کاهش یافته است؛ ارزش نقدینگی فعلی تنها پنج درصد ارزش سال ۱۴۰۰ است.

محمد غریبی افزود: در چنین شرایطی که دو نوبت تغییر نرخ ارز را نیز پشت سر گذاشته‌ایم، نیاز مبرم به نقدینگی و تسهیلات وجود دارد.

وی ادامه داد: تسهیلاتی که دامداران بابت اعتبارات سال ۱۴۰۱ دریافت کرده بودند به دلیل زیان‌های وارده پس از حذف ارز ترجیحی هنوز تسویه نشده و مجدداً با تغییر نرخ ارز، درخواست تسهیلات جدید ارائه شده اما طولانی بودن روند اداری و پیچیدگی مقررات باعث کندی کار شده است.

رئیس اتحادیه دامداران استان به مشکلات فروش شیر و گوشت در استان اشاره کرد و گفت: قیمت فروش گوشت و شیر در خراسان جنوبی بیش از ۳۰ درصد زیر قیمت تمام‌شده است و در بخش گوشت دام زنده حدود ۱۵ درصد و در شیر نیز نرخ خرید کارخانجات حدود ۴۶ هزار و ۵۰۰ تومان است، در حالی که در بازار مصرف قیمت‌ها بالاتر است.

وی عنوان کرد: دامداران روستایی کوچک مقیاس، از جمله زنان و سالمندانی که تنها چند رأس دام برای تأمین هزینه‌های زندگی دارند، در معرض ریسک قرار گرفته‌اند و برخی ناگزیر به فروش دام مولد خود هستند.

غریبی با تاکید بر تقویت تشکل‌ها و نقدینگی دامداران افزود: استان‌ها نیازمند امکانات و حمایت‌های مالی هستند تا بتوانند خوراک دام را از بنادر تهیه و در بازار عرضه کنند و همچنین انبارهای پشتیبانی باید در اختیار دامداران قرار گیرد تا در مواقع اضطرار از آنها بهره‌برداری شود.

ضرورت اجرای قانون خرید تضمینی و حمایت از صادرات شیرخشک

وی به قوانین حمایتی موجود اشاره کرد و گفت: مطابق ماده ۲۰ قانون نظام جامع دامپروری کشور و قانون افزایش بهره‌وری، دولت موظف به خرید تضمینی شیر، گوشت قرمز، مرغ و تخم‌مرغ است و اگر این قوانین اجرایی شود یا دست‌کم محصولات کشاورزی مانند گندم تحت سیاست‌گذاری قیمت و حمایت قرار گیرند، بخش عمده‌ای از مشکلات مرتفع خواهد شد.

رئیس اتحادیه دامداران خراسان جنوبی در پایان اتخاذ تدابیر حمایتی بیشتر برای صنعت شیرخشک را خواستار شد و اظهار کرد: پیشنهاد ما حذف تعهدات ارزی برای صادرات شیرخشک و در نظر گرفتن مشوق‌های صادراتی برای این محصول است تا قیمت شیر در کشور بهبود یابد و ظرفیت‌های پرواربندی در استان حفظ شود.

گردنه سخت تولید در شرق کشور؛ تکاپوی دولت و بخش خصوصی برای ثبات صنعت دام و طیور

تولید لبنیات و مرغ در تنگنای ارزی؛ پیگیری‌های استانی در پایتخت

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی اظهار کرد: مسائل مرتبط با حوزه قیمت‌گذاری، تأمین نهاده‌های دامی و روند صادرات محصولات کشاورزی از جمله دغدغه‌های اصلی تولیدکنندگان است که به‌صورت مستمر در سطح ملی در حال پیگیری است.

محسن اسفندیاری با بیان تأثیر نوسانات نرخ ارز بر قیمت تمام‌شده محصولات لبنی، افزود: حذف یا عدم تخصیص ارز ترجیحی در بخش لبنیات موجب افزایش هزینه‌های تولید شده که این موضوع مستقیماً بر قیمت شیر خام و فرآورده‌های لبنی اثرگذار بوده است.

وی تصریح کرد: در همین خصوص، پیشنهادات کارشناسی استان برای مدیریت قیمت‌ها و حمایت از زنجیره تولید، به‌صورت مکتوب به تهران ارسال شده و در کمیسیون‌های تخصصی نیز در دست بررسی است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی در ادامه به وضعیت بازار مرغ در استان اشاره کرد و گفت: با وجود فعال بودن ظرفیت‌های فرآوری و عرضه، افزایش هزینه‌های تولید و نوسانات بازار باعث شده تا برخی تولیدکنندگان محصولات خود را با حداقل سود یا حتی زیر قیمت تمام‌شده عرضه کنند که این وضعیت نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌های حمایتی است.

وی تأمین نهاده‌های دامی را اولویت جدی این سازمان برشمرد و بیان کرد: با وجود کمبودهای مقطعی، پیگیری‌های لازم با همکاری دستگاه‌های ملی برای تخصیص سهمیه مناسب دان و سایر نهاده‌ها به استان انجام شده تا از بروز هرگونه وقفه در روند تولید جلوگیری شود.

با وجود چالش‌های جدی نقدینگی، نوسانات ارزی و افزایش هزینه‌های تولید، صنعت دام و طیور خراسان جنوبی همچنان از توانمندی و ظرفیت بالایی برخوردار است. مسئولان استان در کنار فعالان بخش خصوصی با پیگیری مستمر در سطح ملی و اتخاذ راهکارهای عملیاتی، تلاش می‌کنند تا زنجیره تأمین غذایی استان حفظ شده و تولیدکنندگان بتوانند مسیر پایداری و توسعه را با کمترین اختلال ادامه دهند. این هماهنگی میان دولت و بخش خصوصی، چشم‌اندازی امیدوارکننده برای تثبیت تولید، حمایت از معیشت مردم و ارتقای تاب‌آوری صنعت فراهم کرده است.